Mắm tôm là thứ gia vị mà người yêu thì mê, người ghét thì né. Bán mắm tôm hơn 10 năm, mình nhận được đủ kiểu câu hỏi: mắm tôm làm từ gì, có phải làm từ tôm không, có cần nấu chín không, ăn nhiều có tốt không, sao đánh mãi không lên bọt, mang lên máy bay được không...

Bài này mình gom lại những câu hỏi thường gặp nhất và trả lời ngắn gọn, dễ hiểu, kèm kinh nghiệm thực tế khi dùng mắm tôm trong bếp nhà mình.

Trả lời nhanh

  • Mắm tôm làm từ moi biển (một loại tép biển nhỏ) và muối, ủ lên men rồi xay mịn, không phải làm từ tôm sú hay tôm to.
  • Mắm tôm có cần nấu chín không? Mắm tôm chuẩn đã qua lên men muối mặn nên nhiều người vẫn ăn sống khi pha chấm. Với trẻ nhỏ, bà bầu, người già hoặc mắm không rõ nguồn gốc, nên chưng hoặc đun chín trước khi ăn.
  • Ăn mắm tôm có tốt không? Mắm tôm cung cấp đạm và tạo vị ngon cho món ăn, nhưng rất nhiều muối. Ăn lượng vừa phải, chọn mắm sạch là ổn; người cao huyết áp, bệnh thận nên hạn chế.

Mắm tôm làm từ gì?

Mắm tôm được làm từ hai nguyên liệu chính: moi biển và muối hạt. Moi là loài tép biển rất nhỏ, thân trong, sống thành đàn ở vùng biển ven bờ miền Bắc và Bắc Trung Bộ. Ngư dân đánh bắt moi, rửa sạch, trộn muối rồi cho vào chum ủ, phơi nắng và đảo đều nhiều tháng. Khi mắm đã chín, người làm xay mịn và đóng chai.

Trong quá trình ủ, đạm trong con moi được phân giải dần, tạo nên màu tím sim, mùi nồng đặc trưng và vị mặn có hậu ngọt. Mắm tôm làm theo cách truyền thống không cần thêm phẩm màu hay hương liệu.

Mắm tôm có phải làm từ tôm không?

Không hẳn. Tên gọi là mắm tôm nhưng nguyên liệu chuẩn là moi biển, chứ không phải tôm sú, tôm thẻ như nhiều người nghĩ. Ở miền Trung, miền Nam, người ta gọi sản phẩm gần giống là mắm ruốc, làm từ con ruốc. Bạn có thể xem bài phân biệt mắm ruốc, mắm tôm, mắm tép để rõ hơn.

Câu hỏiTrả lời ngắn
Nguyên liệu chínhMoi biển (tép biển nhỏ) và muối hạt
Có phẩm màu khôngMắm truyền thống không cần phẩm màu, màu tím do lên men tự nhiên
Nơi làm nổi tiếngBa Làng (Thanh Hóa), một số vùng ven biển Bắc Bộ, Nghệ An
Khác mắm tépMắm tép còn con tép, màu đỏ cam, hay dùng chưng thịt

Mắm tôm có cần nấu chín không?

Đây là câu mình được hỏi nhiều nhất. Mắm tôm thành phẩm đã qua quá trình lên men trong môi trường rất mặn nên nhiều gia đình miền Bắc vẫn quen ăn sống, pha với chanh, đường, ớt để chấm bún đậu, thịt luộc.

Tuy vậy, mình vẫn khuyên nên chưng hoặc đun chín mắm tôm trong các trường hợp sau:

  • Mắm mua lẻ, không rõ nguồn gốc, không có nhãn mác.
  • Người ăn là trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người già hoặc người có hệ tiêu hóa yếu.
  • Mắm đã mở nắp để lâu ngoài nhiệt độ phòng.
  • Thời điểm có dịch bệnh đường tiêu hóa. Năm 2007, khi dịch tiêu chảy cấp bùng phát ở miền Bắc, cơ quan y tế từng khuyến cáo người dân không ăn mắm tôm sống, chưa đảm bảo vệ sinh.

Cách chưng mắm tôm nhanh tại nhà

  1. Phi thơm một ít tỏi băm với mỡ hoặc dầu ăn.
  2. Cho mắm tôm vào, thêm chút đường, đảo đều trên lửa nhỏ 3 đến 5 phút đến khi mắm sôi lăn tăn, dậy mùi thơm.
  3. Tắt bếp, để nguội rồi mới vắt chanh, cho ớt khi ăn.

Muốn chưng mắm tôm với thịt, với trứng hoặc chưng chấm bún đậu, bạn xem chi tiết ở bài cách chưng mắm tôm thơm ngon, không tanh.

Ăn mắm tôm có tốt không?

Mắm tôm làm từ moi biển nên có đạm và một ít khoáng chất từ vỏ tép. Với lượng ăn thông thường, mắm tôm chủ yếu đóng vai trò gia vị làm món ăn ngon miệng hơn, chứ không phải nguồn dinh dưỡng chính hay một loại thực phẩm chữa bệnh.

Điểm cần lưu ý nhất là mắm tôm rất nhiều muối. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành nên ăn dưới 5g muối mỗi ngày, trong khi chỉ vài thìa mắm tôm đã chiếm một phần đáng kể lượng muối đó.

Đối tượngLời khuyên
Người khỏe mạnhĂn được, lượng vừa phải, chọn mắm rõ nguồn gốc
Người cao huyết áp, bệnh tim mạchHạn chế, pha loãng với chanh, ăn ít
Người bệnh thậnHạn chế, nên hỏi ý kiến bác sĩ
Người đau dạ dàyTránh pha nhiều chanh, ớt; ăn lượng ít
Trẻ nhỏ, bà bầuNên dùng mắm đã nấu chín, ăn ít

Ăn mắm tôm có tốt không - mắm tôm Ba Làng Thanh Hóa

Mắm tôm Ba Làng can 5L chọn mắm sạch rõ nguồn gốc

Bà bầu ăn mắm tôm được không?

Hiện chưa có khuyến cáo cấm bà bầu ăn mắm tôm. Mẹ bầu vẫn có thể ăn lượng nhỏ nếu mắm đảm bảo vệ sinh và đã được nấu chín. Mẹ bị tiền sản giật, tăng huyết áp thai kỳ hoặc phù nhiều nên hạn chế đồ mặn, trong đó có mắm tôm.

Bà bầu ăn mắm tôm được không

Câu hỏi về mẹ sau sinh, mẹ cho con bú, sinh mổ bao lâu ăn được bún đậu mắm tôm mình đã viết riêng trong bài bà bầu, mẹ sau sinh ăn mắm tôm được không.

Mắm tôm ngon có màu như thế nào?

Mắm tôm khi làm ra thường có 2 dạng khác nhau là: mắm khô và mắm sệt, 2 dạng này khác nhau do tỉ lệ cho muối và quá trình phơi nắng. Với mắm khô khi sử dụng các bạn cần pha thêm với nước, với mắm dạng sệt ướt thì không cần pha thêm với nước nhưng vẫn cần pha thêm với các gia vị khác cho vừa miệng. Tuy vậy, dù là loại mắm tôm nào bạn cũng có thể dựa vào màu sắc để đánh giá chất lượng mắm tôm.

Mắm tôm ngon có màu sáng, thường là màu sim khi pha ra thấy hơi hồng.

Mắm tôm ngon có màu như thế nào

Mắm tôm khi đánh/ khuấy không lên bọt?

Khi đi ăn ở nhiều quán, các bạn thấy bát mắm tôm được khuấy bông bọt lên nhìn rất hấp dẫn. Lớp bọt xốp mịn này xuất hiện là do phản ứng của nước chanh/ tắc (Acid chua) với thành phần trong vỏ tôm/ moi biển (thường là Muối Canci), phản ứng này tạo ra khí CO2, do tính chất đặc sánh của mắm tôm, lớp khí này không thoát ra ngoài được nên tạo ra những bọt khí trên bề mặt bát mắm tôm. Lớp bọt này làm cho mắm trở nên "bông" hơn, đây cũng là một nét rất riêng mà chỉ sản phẩm mắm tôm mới có.

Tại sao nhiều trường hợp khi vắt chanh/tắc vào mắm không lên bọt?

Có 3 nguyên nhân chính cho việc mắm không bông bọt mặc dù khuấy mạnh/nhẹ cỡ nào:

- Tỷ lệ nước chanh đang quá ít so với lượng mắm tôm, nên cân đối hài hòa lượng sử dụng

- Mắm sau khi chưng/ nấu không thể khuấy lên bọt, do trong quá trình đun nấu, phần bọt khí dưới tác dụng của nhiệt độ cao đã bay cùng hơi nước ra ngoài, hơn nữa, khi chưng nấu, mắm trở nên loãng hơn, không giữ được tính chất đặc sánh như mắm tôm cốt ban đầu, do đó mà bọt khí sẽ không thể giữ được trong bát.

- Mắm tôm loãng, trong cùng một can mắm, phần mắm tôm cuối can thường loãng hơn phần trên mặt, và khi có pha thêm nước cốt chanh/ dấm thì lại làm cho mắm trở nên loãng hơn, càng khuấy càng loãng, sẽ không thể xuất hiện lớp bọt khí này được. Để khắc phục trường hợp này, các bạn lắc đều can mắm lên trong mỗi lần sử dụng, hoặc bỏ đi phần mắm cuối can.

Lưu ý: Thay vì sử dụng chanh, tắc (quất), các bạn có thể sử dụng dấm ăn khi pha mắm tôm, mắm vẫn đều bông bọt.

Mắm tôm tách nước có vấn đề gì không?

Mắm tôm khi mua để một thời gian thường xuất hiện hiện tượng phân tầng ở dưới đáy can. Cụ thể các bạn có thể nhìn thấy một phần nước xuất hiện ở dưới đáy can, mắm để càng lâu thì phần nước này càng nhiều.

Phần nước trong can mắm tôm được sinh ra trong quá trình ủ lên men từ hỗn hợp moi và muối biển. Trong nước này có chứa nhiều Acid amin, chính nhờ nước này mà làm cho mắm tôm trở nên ngon và ngọt tự nhiên.

Hiện tượng phân tầng xuất hiện là do hỗn hợp có tỷ trọng khác nhau, chất lỏng có tỷ trọng lớn hơn sẽ bị phân tách ở dưới. Hiện tượng này là hiện tượng hoàn toàn tự nhiên, chúng ta không nhìn vào hiện tượng phân tầng này để đánh giá chất lượng mắm.

Khi thấy mắm có hiện tượng phân tầng, đơn giản chúng ta chỉ cần lắc nhẹ can mắm, sau đó tổng thể mắm sẽ trở lại trạng thái đồng nhất như ban đầu.

Khử mùi tanh của mắm tôm?

Mắm ủ chín ngấu hầu như không còn mùi tanh nồng, tuy nhiên do đặc thù của loại gia vị lên men nên nhiều người vẫn cảm thấy có vị tanh.

Để khử mùi tanh của mắm tôm, các bạn có thể áp dụng phương pháp sau:

- Khi pha mắm cho thêm một chút rượu, mùi rượu sẽ át đi rất nhiều mùi tanh của mắm

- Chưng mắm lên, bằng nhiều cách pha mà vẫn cảm thấy mắm có mùi tanh, các bạn có thể áp dụng cách chưng/ nấu mắm lên, bằng cách làm chín mắm này đảm bảo mùi và vị của mắm sẽ hài hòa không còn cảm nhận được mùi tanh nữa

- Sử dụng mắm tôm chuẩn đã ủ chượp đủ thời gian tối thiểu, mắm nên có thời gian ủ từ tối thiểu 18 tháng đến 24 tháng

Mắm tôm Ba làng – Mắm tôm sạch được sản xuất như thế nào?

Mắm tôm được làm từ những con moi biển tươi ngon tuyển chọn, đo là những con moi tươi lướt giữa làn nước, màu hồng, còn nguyên con chứ không phải những con moi được cào từ biển lên sẽ bị lẫn tạp chất và không nguyên vẹn.

Muối sử dụng ủ mắm tôm phải là muối để ráo nước qua hai năm để đảm bảo mắm tôm sẽ có vị ngọt của moi tươi, vị mặn của mắm tôm sẽ vừa dịu và không bị mặn chát.

Những con moi tươi được ủ với muối ngay khi lên bờ, moi được xay nhuyễn rồi cho vào các chum ủ cùng với muối tỉ lệ 2-3 moi : 1 muối. Mắm tôm được ủ từ sáu tháng đến một năm sẽ lên màu tím sim hoặc màu tím hồng. Với tỉ lệ 2-3 moi : 1 muối này, sản phẩm không cần dùng chất bảo quản, hoàn toàn an toàn vì tỉ lệ muối cao sẽ hạn chế sự phát triển của vi khuẩn, các men vi sinh trong ruột moi, cá biển sẽ lên men làm chín mắm.

Mắm tôm Ba làng – Mắm tôm sạch được sản xuất như thế nào

Mắm tôm được ủ trong chum, đánh đều lên hàng ngày để đảm bảo cho mắm tôm được chín đều, chín kỹ. Trong thời gian ủ mắm tôm, người dân dùng lưới che mắm cho ruồi bọ không vào được, tuyệt đối không đậy kín vì nếu đậy kín mắm tôm sẽ bị nồng, cần để thoáng thì mắm tôm mới thơm ngon.

Mắm tôm ủ càng lâu sẽ càng "chín", tuy nhiên với khoảng thời gian 2 năm là đủ để mắm đạt độ "chín ngấu", thơm ngon rồi.

Bảo quản mắm tôm như thế nào cho đúng cách?

Mắm tôm được ủ trong chum, đánh đều lên hàng ngày để đảm bảo cho mắm tôm được chín đều, chín kỹ. Trong thời gian ủ mắm tôm, người dân dùng lưới che mắm cho ruồi bọ không vào được, tuyệt đối không đậy kín vì nếu đậy kín mắm tôm sẽ bị nồng, cần để thoáng thì mắm tôm mới thơm ngon.

Mắm tôm ủ càng lâu sẽ càng "chín", tuy nhiên với khoảng thời gian 2 năm là đủ để mắm đạt độ "chín ngấu", thơm ngon rồi!

Bảo quản mắm tôm như thế nào cho đúng cách

Có được mang mắm tôm lên máy bay không?

Mắm tôm là một trong những gia vị đặc trưng của ẩm thực Việt Nam, được nhiều người yêu thích bởi hương vị đậm đà, khó quên. Tuy nhiên, mùi đặc trưng của mắm tôm cũng khiến không ít người e ngại, đặc biệt là khi mang theo trong không gian kín như máy bay. Câu hỏi đặt ra là: Có được mang mắm tôm lên máy bay không? Đây là thắc mắc rất phổ biến đối với những người chuẩn bị đi xa, nhất là kiều bào, du học sinh hoặc người làm quà biếu người thân ở nước ngoài.

Về nguyên tắc, hàng không dân dụng có những quy định rất chặt chẽ về việc mang chất lỏng, thực phẩm và những mặt hàng có mùi đặc trưng lên máy bay. Theo quy định chung của hầu hết các hãng hàng không, mắm tôm vẫn được phép mang lên máy bay, nhưng phải tuân thủ đúng quy định về đóng gói và phân loại hành lý.

Nếu bạn đi chuyến bay nội địa, mắm tôm có thể được mang theo dưới dạng hành lý ký gửi. Bạn cần đảm bảo mắm được đựng trong lọ, hũ chắc chắn, nắp đậy kín và được bọc kỹ lưỡng bằng nilon, túi hút chân không hoặc hộp nhựa cứng để tránh rò rỉ, mùi thoát ra ngoài. Một số hành khách còn cẩn thận đặt mắm tôm trong hộp xốp, kèm với túi đá khô để giữ nhiệt và giảm bớt mùi trong quá trình vận chuyển.

Trong trường hợp bạn muốn mang mắm tôm theo dưới dạng hành lý xách tay, điều này sẽ khó khăn hơn, đặc biệt là với các chuyến bay quốc tế. Lý do là vì chất lỏng, dung dịch, hoặc chất sền sệt (như mắm tôm) đều bị giới hạn không vượt quá 100ml mỗi đơn vị, và tổng dung tích chất lỏng mang theo không được vượt quá 1 lít. Ngoài ra, các mặt hàng có mùi mạnh như mắm tôm dễ gây ảnh hưởng đến các hành khách khác, nên thường không được khuyến khích mang theo cabin. Thậm chí, nếu mắm không được đóng gói kỹ, có thể bạn sẽ bị yêu cầu bỏ lại tại cổng an ninh.

Thêm vào đó, nếu bạn bay ra nước ngoài, hãy lưu ý đến quy định hải quan của từng quốc gia. Một số quốc gia như Úc, New Zealand, Canada hay Mỹ có quy định rất nghiêm ngặt về thực phẩm có nguồn gốc động vật, lên men hoặc có mùi mạnh. Dù bạn có được phép mang mắm tôm lên máy bay từ phía hãng hàng không, thì đến cửa khẩu nhập cảnh, bạn vẫn có nguy cơ bị tịch thu nếu không khai báo đúng hoặc nếu sản phẩm không nằm trong danh mục cho phép.

Tóm lại, có được mang mắm tôm lên máy bay không? Câu trả lời là: có, nhưng cần thỏa mãn các yêu cầu về an toàn bay, vệ sinh và luật pháp quốc tế. Để chắc chắn, bạn nên:

  • Đóng gói kỹ lưỡng mắm tôm bằng túi hút chân không hoặc hộp kín mùi.

  • Ưu tiên để trong hành lý ký gửi thay vì xách tay.

  • Tìm hiểu kỹ quy định của hãng bay và nước đến về việc mang thực phẩm.

  • Khai báo trung thực với hải quan khi được yêu cầu.

Cuối cùng, nếu bạn không thể mang mắm tôm lên máy bay theo cách thông thường, bạn có thể cân nhắc gửi hàng bằng đường bưu điện quốc tế qua các đơn vị chuyên vận chuyển thực phẩm. Điều này giúp bạn không lo bị cấm khi qua cửa an ninh và vẫn đảm bảo mắm tôm đến được tay người thân, bạn bè ở xa.

Mua mắm tôm sạch ở đâu uy tín?

Hiện nay, ở các cửa hàng tạp hóa, siêu thị có rất nhiều loại mắm tôm nhưng không phải mắm tôm nào cũng ngon và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

Ngon1.vn tự hào là thương hiệu mắm tôm đạt chuẩn và uy tín nhất.

Các bạn có thể mua sản phẩm mắm tôm Thanh Hóa chính hiệu theo địa chỉ sau (hoặc alo số hotline bên mình ship tận nơi nhé):

Số 7C ngõ 119 đường Giáp Bát - Quận Hoàng Mai - HN

Hotline: 0902186530 

Sản phẩm có thể đặt mua online trên website này (các bạn vào danh mục sản phẩm, lựa chọn sản phẩm cần mua, để lại thông tin giao hàng, trong vòng 24h sẽ có nhân viên xác nhận đơn giao hàng).

>>> Xem thêm: Sản phẩm mắm tôm can 5l chuyên cung cấp nhà hàng

Bảng giá từng loại chai và cách nhận biết mắm chuẩn, bạn xem trong bài mắm tôm Ba Làng Thanh Hóa chính gốc: mua ở đâu, giá bao nhiêu.

Xem mắm tôm Ba Làng Thanh Hóa